محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )

328

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )

تشنج : علامتش عسر نفس و فرو رفتن اضلاع است . علاج : داغ تهيگاه است كه هر طرف را سه داغ مثلث بكنند و يكى زير ناف . دپيه : علتى است با كثرت تشنگى و بىآرامى و نفس بسيار زدن و اضطراب حركات . علاج : تبريد به ماء الشعير و تعليف به كدوى تازه و هندوانه و دوغ آب و فصد عروق و حشيات و تضميد جرادهء كدو و خيار و امثال آن و يخِ بسيار دادن و سعوط به كافور و آب گشنيز و حقنه با شير تازه و آب دلمه كنند . مغيّر الالوان : چون بهايم را خواهند كه تغيير رنگ او شود ، بايد خاكستر بيخته را به آب خمير كرده ، به قوت تمام بمالند تا چرك زايل شود و به آب گرم بشويند ، پس موضع را با شبّ يمانى به قوت تمام بمالند . و به جهت سياه كردن ، بقم را به آب نيل پخته ، بمالند سياه گردد . در جهت سرخ كردن ، بقم را به آب ملح القلىِ پخته ، ضماد نمايند . و جهت كبودى ، نيل را كمتر از بقم كنند . و جهت سفيد كردن ، تدهين به روغن وزغ كنند و آن ، در مبيضات موى مذكور شد . حيله : اكتحال عسل بلادر ، مورث بياض چشم حيوانات است . و اكتحال خربق ، رافع آن و از اسرار است . سعوط آب پودنه در دماغ شتر ، رافع مستى او و از مجربات است . باب بيست و سوم : در قلع آثار لباس و جامه و امثال آن قلع رنگ سياهى : دو جزء اشنان و يك جزء انار دان را با سركه و آب بجوشانند و آن چنان گرم كرده موضع سياهى را در آن بگذارند به حدى كه دست تاب گرمى او آرد ، پس به دست بمالند و هر گاه اثرى باقى ماند ، به آب و صابون بشويند و تصريح نموده‌اند كه هر اثرى كه به آب و صابون زايل نگردد ، به اين عمل رفع شود . و به دستور ، چون اشنان را با سركه بجوشانند و هر سياهى و الوان مختلف را به او بشويند ، بعد از آن به آب و صابون رفع آثار مىنمايند . اثر مداد : شير تازه با نمكِ نيم كوفته مخلوط كرده ، به آن بشويند و پس از آن به صابون و اشنان . و متفق عليه است كه ترشى ترنج ، رفع رنگ مداد و ساير آثار ميدهد . اثر سياهى پوست انار و ساير آثار سياه : موضع را به گوگرد دود كنند و سرگين كبوتر ماليده و بشويند .